عباس قديانى
40
فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )
آل كرت طبقهاى از حكام محلى ايران شرقى كه از 643 - 783 يا 791 ه . ق . ، حكومت نموده و پايتخت آنها هرات بوده است . آل كرت در اصل از هندوستان غور بودند كه در طول مدت سلطنت ايلخانان مغول بر هرات حكومت مىكردند و با انحطاط ايشان ، قدرت آنان افزايش يافت . نخستين كسى كه از اين خاندان اسم و رسمى يافته « ملك ركن الدين بن تاج الدين » است كه دختر سلطان غياث الدين محمود غزنوى را به زنى گرفت و از جانب آن سلطان به حكومت دژخيار از دژهاى بين هرات و غور منصوب شد . پس از ملك ركن الدين دخترزاده او شمس الدين محمد كرت بهجاى او نشست و او مؤسس آل كرت است ( 643 - 676 ه . ) . وى بهخدمت منگوقاآن مغول رسيد و خان حكومت هرات و جام و . . . از طرفى تا كنار سيحون و از طرفى ديگر تا كنار رود سند به او واگذاشت . پس از مرگ ملك شمس الدين در تبريز و مسموم شدن او به دستور « آباقا خان » پسرش ملك ركن الدين ( 677 - 705 ه . ق . ) به حكومت هرات رسيد . امراى اين سلسله عبارتند از : 1 - ملك شمس الدين پسر ابى بكر كرت . ( از 643 - 676 ه . ق ) . 2 - ركن الدين پسر شمس الدين . ( از 676 تا 705 ه . ق . ) . 3 - فخر الدين پسر ركن الدين . ( از 705 تا 706 ه . ق . ) . 4 - غياث الدين پسر فخر الدين . ( از 706 تا 729 ه . ق . ) . 5 - شمس الدين پسر غياث الدين . ( از 729 تا 730 ه . ق . ) . 6 - ملك حافظ پسر غياث الدين . ( از 730 تا 732 ه . ق . ) . 7 - معز الدين پسر غياث الدين . ( از 732 تا 771 ه . ق . ) . 8 - غياث الدين پسر معز الدين . ( از 771 تا 783 ه . ق . ) . اين سلسله با كشته شدن امير غياث الدين به دست امير تيمور گورگانى منقرض شد . آل ليث : - صفاريان آلمان آلمان كه در اوايل قرن شانزدهم قبل از ميلاد عادتا « هالمان » ناميده مىشد همان « حلوان » - يا كوهپايهء زاگرس بر سر راه بخش علياى رود دياله مىباشد . آل مأمون مأمونيان يا آل مأمون كه در خوارزم حكومت داشتند ، خوارزمشاه نيز مىنامند . و نيز - مأمونيان آل محتاج سلسلهاى از حكمرانان خراسان كه از اوايل اسلام تا دوره سلطنت سلطان محمود غزنوى در ولايت چغانيان حكومت مىكردهاند . اين خاندان به نام جد خود محتاج امير سلاطين سامانى ، معروف شدهاند . امراى معروف اين سلسله عبارتند از : 1 - ابو بكر محمد بن مظفر ابن محتاج . ( فوت 329 ه . ق . ) . 2 - ابو على چغانى ، احمد بن محمد . ( فوت